شجاع

245

أنيس الناس ( فارسى )

عموم على سبيل البدل تنبيه بر آنكه بر فردفرد از افراد انسان اين شكر و احسان واجب ، و نكته در ذكر اين جملهء معترضه زيادتى اختصاص يكى از مذكورين كه آن مادر است در امرى كه متعلّق به ايشان است كه آن شكر است بسبب اشتمال جملهء معترضه بر وصفى چند مخصوص به مادر كه آن « حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلى وَهْنٍ وَ فِصالُهُ فِي عامَيْنِ » است ، و دلالت مىكند بر زيادتى تخصيص مادر به احسان و شكر . و حضرت مشكور حقيقى شكر والدين را مقارن شكر خود گردانيد تا تنبيه بر وجوب شكر ايشان باشد . مقصود از تمهيد اين مقدّمات وجوب تعظيم والدين بر فرزند [ ست . ] بدان‌كه ايشان را غرض از پديد آوردن تو نه قصد شهوت بوده ، و دليل برين معنى آن شفقتى كه ميان تو و ايشان واقع است كه چون ترا كار افتد و حادثه روى نمايد از براى دفع ملال و رفع كلال تو قتل خويش اختيار كنند . و اين امرى است بىاختيار ايشان و جميع حيوانات درين صورت مشارك . و چون محبّت والدين نسبت با ولد امرى است طبيعى ازين سبب در احكام الهى و شرايع نبوى اولاد به احسان با ايشان زيادت مأمورند كه ايشان نسبت با اولاد ، و اقلّ چيزى كه سبب احترام و موجب اعزاز والدين است آنكه ايشان واسطه‌اند ميان عبوديّت ولد و معبوديّت حضرت حقّ جلّ و علا ، و بسبب ايشان ولد را اين دولت حاصل آمده . پس به قدر عزّت آن حضرت رعايت واسطه بايد كرد . و هرفرزند كه بختيار و سعادتكار بود مادر و پدر ازو راضى باشند ، و ثمرهء اين دولت آنكه در دنيا هميشه كامياب و باعافيت و عزيز بود .